Blacha aluminiowa na podwozie.

[RobRoy]

Czy ktoś z szanownych kolegów może podać symbole blach aluminiowych jakie można zastosować na podwozie do modelu? 

Kiedyś było duraluminium - każdy znał to hasło , teraz potrzebny jest konkretny symbol żeby się dogadać w sklepie, hurtowni.

Z góry dziękuję .

[RomanJ4]

Jest taka propozycja http://modelpartner.ig.pl/sklep/?2049,pl_formatka-duraluminiowa-3-5x1000x1200-mm,

Aluminium ma różne stany utwardzenia właściwe dla konkretnych zastosowań, tabela utwardzeń do przejrzenia pod linkiem https://avanti.com.pl/aluminium/gatunki-aluminium/stany-utwardzenia.

Na konstrukcje lotnicze najczęściej używa się blachy aluminiowej klasy lotniczej, stopy o symbolach (ISO/EN): 2024, 3003, 5052, 6061, 6082, 7075, i stanie utwardzenia: F, O, T351, T3, T4, T6, T651, T6511, T7651, T7351, H14, H16, H18, H22, H24, H26, H32, H112, H122, H116, H321, H323, np 7075/T6, 

a konkretnie* 

 

Z nich najwytrzymalszym (wytrzymałość na rozciąganie≥525MPa, moduł sprężystości E=72000MPa, moduł sprężystości poprzecznej G=27100MPa) stopem jest 7075(AW7075**dawniej PA9) o utwardzeniu T6, więc wydaje się być najlepszym kandydatem.

Jeśli się mylę, proszę o sprostowanie...

 

* - szczegóły o poszczególnych stopach pod linkiem https://hw-alu.com/pl/products/aircraft-grade-aluminum-sheet.html

** - oferta + włąściwości https://emetal.eu/aluminium/aluminium-EN-AW-7075-ISO_-AlZn5,5MgCu-EN_-AW-AlZn5,5MgCu-PN_-PA-9-DIN_-AlZnMgCu1,5-wnr_-3.4365/

 

Wykaz oznaczeń stopów wg norm międzynarodowych https://avanti.com.pl/aluminium/gatunki-aluminium/wykaz-stopow-aluminium-wg-norm-miedzynarodowych

 

[kpawel]

Witam,

Najczęściej stosowany w lotnictwie dural, w formie blach, kształtowników itp miał kiedyś oznaczane PA7. Obecnie to 2024.

Oznaczenie określa skład chemiczny stopu, ale równie ważny jest stan utwardzenia. 

Twardy dural w poprzednim systemie miał w oznaczeniu literę  t. Dla 2024 stanów utwardzenia jest więcej, ale zwykle stan T4 odpowiada dawnemu stanowi t.

Jak znajdziesz 2024T4 to będzie mniej więcej to, z czego zrobione były metalowe samoloty.

Oznaczenie blach czasem różniło się od prętów, np dochodziło oznaczenie platerowania.

Ponieważ norm na same stopy i wyroby z nich jest multum dokładne oznaczenie materiału zależy też czasem od producenta.

Pozdrawiam,

 

P.S. Roman już uzupełnił info, oczywiście 7075 lepsze wytrzymałościowo ale zwykle gorzej z dostępnością.

[mac]

Ostatnio robiłem 2 podwozia z blachy grubości 2 i 3mm. Gatunek PA6 2017A T4. Sprzedawca wyciął mi formatki 50x1000mm. Mogę dać namiary na sprzedawcę na alle... Ten materiał gnie się na zimno tylko promień gięcia musi być odpowiedni.  Mam podwozie z takiego materiału w swoim 20letnim już modelu. Nic nie pęka, ładnie amortyzuje. 

 

[RobRoy]

W zasięgu oka mam blachę o oznaczeniu .... PA11  5754 .... takie podał mi sprzedawca.

Czy ktoś już używał  takiej blachy w modelach ?

To bardziej pod spożywkę ... ale jak nie zdobędę nic innego , to spróbuję.   

[RomanJ4]

Godzinę temu, RobRoy napisał:

W zasięgu oka mam blachę o oznaczeniu .... PA11  5754

Krótka charakterystyka:

 

Cytat

Stop aluminium EN AW-5754

 

Stop aluminium EN AW-5754 zawiera magnez jako główny składnik stopowy oraz chrom, mangan. Stop posiada średnie własności wytrzymałościowe, jest łatwo spawalny, posiada dobrą podatność do obróbki plastycznej szczególnie w stanach miękkich, nadaje się do anodowania. Stop posiada doskonałą odporność na korozję także w atmosferze wody morskiej.

Materiał jest szeroko stosowany jako materiał konstrukcyjny w budownictwie, przemyśle morskim, w transporcie, jako dekoracyjny materiał anodowany, materiał konstrukcyjny w kolejnictwie, przy budowie elementów karoserii samochodowych.

Ma też prawie pięć razy niższą granicę plastyczności (dla H111) Rp₀₂ min. - 80MPa, wobec 460MPa dla stopu 7075/T6, i wytrzymałość na rozciąganie Rm max - 240MPa wobec 525-540MPa dla 7075/T6. Jak więc widać jest dość miękki i kruchy (twardość w skali Brinella - 52HB (grubość 1,5-3mm), wobec 161HB(grubość 1,5-3mm).

Do porównań:

5754 - https://emetal.eu/aluminium/aluminium-EN-AW-5754-ISO_-AlMg3-EN_-AW-AlMg3-PN_-PA-11-DIN_-AlMg3-wnr_-3.3535/

.	7075 - https://emetal.eu/aluminium/aluminium-EN-AW-7075-ISO_-AlZn5,5MgCu-EN_-AW-AlZn5,5MgCu-PN_-PA-9-DIN_-AlZnMgCu1,5-wnr_-3.4365/

Moim zdaniem może być za słaby dla cięższego modelu...

 

[RobRoy]

"mac " - dziękuję za namiary na blachę.

Polecony sprzedawca ma blachę AW-2017AT4/T451 (PA6) i blachę AW-7075T6/T651 (PA9) o której wspominał Roman J4. 

Ze względu na to że PA9  bardzo trudno jest giąć, zrobię podwozie z PA6. Mam nadzieję że ta wystarczy.

Zamawiają przez stronę sprzedawcy , można zamówić mniejsze kawałki.

[Nielot]

3 godziny temu, RobRoy napisał:

Ze względu na to że PA9  bardzo trudno jest giąć,

To może podgrzać , schłodzić , wygiąć i rekrystalizować. Dawno temu u nas na lotnisku mechanicy tak robili, na szare mydło podgrzewali do odp. temp. chłodzili i rekrystalizowali po wygięciu odp. kształtu.

[RomanJ4]

Cytat

Gięcie PA9 (znanego również jako stop 7075 lub EN AW-7075) jest niezwykle trudne. Ten stop lotniczy jest jednym z najtwardszych i najmniej plastycznych. Gięcie go na zimno (szczególnie w stanie T6) często skutkuje pęknięciami. Aby bezpiecznie ukształtować ten materiał, stosuje się kilka sprawdzonych technik: Obecnie sugerujemy, aby w przypadku konieczności gięcia lub bezpośredniego wykrawania określonego kąta blachę aluminiową 7075 wyżarzać w celu zmniejszenia twardości, a następnie giąć lub tłoczyć, a następnie hartować i odpuszczać w celu przywrócenia twardości.

Jeśli musisz zgiąć aluminium 7075, oto kilka wskazówek:

https://pl.zp-aluminio.com/blog/can-7075-aluminum-be-bent-easily-2397821.html

1. Wybierz odpowiedni temperament: Jak wspomniano wcześniej, jeśli priorytetem jest podatność na zginanie, należy rozważyć zastosowanie stanu O, a następnie, jeśli to konieczne, poddać części obróbce cieplnej do pożądanej wytrzymałości po zgięciu.
2. Wstępnie podgrzej materiał: W niektórych przypadkach wstępne podgrzanie aluminium może sprawić, że będzie ono bardziej plastyczne i łatwiejsze do zginania. Jednakże temperatura musi być dokładnie kontrolowana, aby uniknąć przegrzania i uszkodzenia stopu.
3. Stosuj odpowiednie smarowanie: Smarowanie zmniejsza tarcie podczas procesu gięcia, co może zapobiegać pękaniu i poprawiać wykończenie powierzchni giętej części.
4. Zacznij od większego promienia zgięcia: Jeśli to możliwe, zacznij od większego promienia zgięcia i stopniowo go zmniejszaj, jeśli to konieczne. Pomoże to zapobiec nadmiernemu naprężeniu materiału.
5. Testuj na małych próbkach: Przed gięciem dużej partii aluminium 7075 należy wykonać próby na małych próbkach w celu ustalenia optymalnych parametrów gięcia.

.................................................................

• Gięcie na gorąco: Rozgrzej miejsce gięcia do temperatury około 300°C – 400°C (uważaj, aby nie przekroczyć 475°C - temperatury krzepnięcia, gdyż zmienisz strukturę materiału). Zmniejsza to siłę potrzebną do zgięcia i pozwala uniknąć pęknięć.*
• Odpowiedni promień gięcia: Minimalny promień gięcia dla blachy 7075-T6 wynosi od 3 do 5 jej grubości. Ostre kąty i małe promienie są w tym stopie niewskazane. [1, 3]
• Gięcie w stanie miękkim (O): Jeśli to możliwe, wykonaj gięcie na materiale w stanie miękkim – wyżarzanym (oznaczenie 7075-O), a dopiero po ukształtowaniu poddaj gotowy element procesowi utwardzania wydzieleniowego.**
• Kierunek walcowania: Zginaj materiał w poprzek kierunku walcowania blachy, aby zminimalizować ryzyko rozwarstwienia

 

* - https://www.mdpi.com/2076-3417/15/10/5509/pdf?version=1747227869

** - Utwardzanie wydzieleniowe (umocnienie dyspersyjne) to

Szczegółowy proces dzieli się na następujące kroki:

1. Przesycanie: Metal jest nagrzewany do wysokiej temperatury (np 520°C/45min, powyżej linii solvus), tak aby wszystkie składniki stopowe rozpuściły się w roztworze stałym. Następnie następuje szybkie schłodzenie (hartowanie), najczęściej w wodzie, co daje metastabilny przesycony roztwór stały.
2. Starzenie: Materiał jest wygrzewany w umiarkowanej temperaturze. Umożliwia to kontrolowane wydzielanie się atomów substancji rozpuszczonej w postaci bardzo drobnych cząstek drugiej fazy. Wydzielenia te blokują ruch dyslokacji w sieci krystalicznej, co bezpośrednio umacnia metal. 

Wyróżnia się dwa rodzaje starzenia: [1]

• Naturalne: Zachodzi samorzutnie w temperaturze pokojowej (np. dla niektórych stopów aluminium).
• Sztuczne: Wymaga dodatkowego nagrzania materiału do temperatury rzędu 100°C do 200°C/10-60min. (im wyższa temperatura starzenia, tym krótszy jest czas potrzebny do wydzielenia nadmiaru drugiego składnika z roztworu, ale jednocześnie wzrasta wielkość wydzielonych cząstek i maleje ich ilość, przez co umocnienie stopu zmniejsza się).

https://sciaga.pl/tekst/32699-33-utwardzanie_wydzieleniowe

https://www.studocu.com/pl/document/politechnika-poznanska/podstawy-obrobki-cieplnej/obrobka-cieplna-stopow-niezelaznych/82794198?sid=de05bee0-094a-41f5-ad3a-4c03e37945811783439994

przeczytaj też o przemianie odm. O w T6 https://www.machining-custom.com/pl/blog/precipitation-hardening.html

 

Inny przepis na utwardzanie wydzieleniowe:

 

Cytat

 

Proces utwardzania wydzieleniowego (starzenia) stopu aluminium 7075 drastycznie zwiększa jego wytrzymałość. Aby osiągnąć stan T6, materiał przesyca się w temperaturze 430°C przez 2 godziny, hartuje w wodzie, a następnie poddaje starzeniu w temperaturze 123°C przez 24 godziny. Zapewnia to maksymalną twardość i wytrzymałość. 

Utwardzanie wydzieleniowe dla gatunku EN AW-7075 przebiega w dwóch kluczowych etapach:

1. Przesycanie: Obróbka cieplna w roztworze (wyżarzanie) w temperaturze około 430°C (900°F) przez 2 godziny. Po tym czasie następuje szybkie hartowanie w wodzie, co pozwala na zatrzymanie składników stopowych w roztworze stałym.
2. Starzenie (sztuczne): Materiał wygrzewa się w piecu w temperaturze 123°C (250°F) przez 24 godziny, a następnie studzi na powietrzu. Pozwala to na wydzielenie się submikroskopijnych faz (głównie fazy MgZn₂), które blokują ruch dyslokacji i maksymalnie umacniają stop. 

W wyniku tego procesu stop uzyskuje najwyższą wytrzymałość na rozciąganie rzędu nawet 600 MPa. Materiał staje się jednak trudny w obróbce i ma obniżoną ciągliwość, dlatego w praktyce inżynieryjnej często stosuje się stany takie jak T651, które wprowadzają dodatkowe rozprężanie naprężeń po hartowaniu.

 

 

[RobRoy]

Dzięki za informacje , ale bądźmy realistami - jakie mam możliwości podgrzana do temp....konkretnej.... wytrzymania w komorze,,,, i starzeniu. To nie realne.

Mogę pogrzać nad palnikiem wygiąć i tyle , Do jakiej temperatury .... ???? kto to sprawdzi i czym.

Gdzieś tu  na forum było chyba o gięciu duralu ... muszę poszukać , bo już nie pamiętam. Może raz czy dwa razy w życiu wyginałem blachę duralową.

Najważniejsze żeby nie pękła podczas gięcia ....

[Nielot]

12 godzin temu, RobRoy napisał:

jakie mam możliwości podgrzana do temp....konkretnej

Szare mydło ciemnieje pod wpływem temperatury i to jest sygnał aby nie przegrzać materiału. Niestety jest to metoda na "oko"

[RobRoy]

41 minut temu, Nielot napisał:

Szare mydło ciemnieje pod wpływem temperatury i to jest sygnał aby nie przegrzać materiału. Niestety jest to metoda na "oko"

Czy podgrzewając blachę można ją giąć z mniejszym promieniem ? ... mam tylko jedno podejście , jeden kawałek blachy .... jak to najlepiej zrobić żeby nie spie..... ?

Mam gdzieś grubszy kawałek blachy stalowej - 8 - 10 mm. Mam zamiar zeszlifować krawędź na taki promień i na tym wyginać trzymając razem w imadle. Mam hot air,  jeżeli nie wystarczy mocy podgrzeje palnikiem gazowym .. 

[RomanJ4]

Tak, podgrzewając można zginać śmielej, tyle, że Hot-Air  raczej nie spełni swego zadania gdyż będzie miał za małą moc - blacha aluminiowa szybko rozprasza ciepło(podobny problem jak przy lutowaniu). A temperaturę możesz zmierzyć zdecydowanie dokładniej od szarego mydła względnie tanim(a' 57PLN+k.w.) pirometrem z celownikiem laserowym, np takim do +550°C  https://allegro.pl/produkt/pirometr-laserowy-benetech-gm550e-50-do-550c-z-regulacja-emisyjnosci-1d198ab9-4dd6-42dd-b75a-c5d65c544b18?offerId=13258426647 lub o większym zakresie (przydaje się też do pomiaru temp. np głowic, łożysk, i innych rzeczy), np https://allegro.pl/produkt/pirometr-wintact-wt317b-ef2f7507-c102-4293-ac87-ea6c3c0468ae?offerId=17917818329

 

W ostateczności można też zmierzyć termometrem z odp sondą(termoparą) podczepioną pod nieogrzewaną powierzchnię blachy(z tyłu), np https://diolut.pl/termometr-tm902c-501300-st-c-z-termopara-typu-k-p-3586.html?gad_source=1&gad_campaignid=23847939499&gclid=EAIaIQobChMI54HG3NrClQMVpE-RBR06LiOTEAQYAyABEgJYuvD_BwE.

Ja takim termometrem z termoparą do 1100°C hartowałem stal NC11 

 

 

[stan_m]

Aluminium jest dobre na golenie podwozia ale jeszcze lepsze jest duraluminium. Ja zrobiłem bardzo wiele goleni z tego materiału. Wadą jest mały promień gięcia ale metodą prób można uzyskać brak mikropęknięć. Po wygięciu dobrze jest poddać goleń sezonowaniu (naturalnemu-leżakowanie przez  2-3 tygodnie, starzenie sztuczne -wygrzewanie w piecu) oraz anodowaniu - jest to co prawda obróbka galanteryjna ale powierzchniowo utwardza metal. Następnie dobrze jest powierzchnię goleni leciutko wypiaskować tak, aby nie usunąć za dużo obróbki galwanicznej - pozwoli to na ładne położenie powłoki lakierniczej i da znakomity efekt wizualny. Polecam też korzystanie z wszelkich blach poszycia kadłuba samolotów odrzutowych, które czasami można spotkać w punktach skupu złomu. Są one walcowane w hucie do kształtu kadłuba samolotu po czym poddane specjalnej obróbce galwanicznej i doskonale nadają się do wyrobu goleni podwozia modelu samolotu.

[RobRoy]

3 godziny temu, stan_m napisał:

ale jeszcze lepsze jest duraluminium

Stan - jak tu koledzy wcześniej wspomnieli odpowiednikiem dawnych blach duralowych są dzisiaj blachy alu o odpowiednim oznaczeniu - to w końcu sprawa umowna, łatwiej było zapamiętać "dural..." niż obecnie 10 cyfr i liter kodu blachy ... 😉 lepsze czasy więcej od nas wymagają....

 

5 godzin temu, RomanJ4 napisał:

A temperaturę możesz zmierzyć

Dokładnie ... . kupiłem kiedyś taki pirometr... (sobie przypomniałem) do pomiaru aku , ESC w kadłubie i silników. Ciekaw byłem do jakiej temperatury się nagrzewają, Badałem też ściany domu - jaka mają temperaturę - te ocieplone i te nieocieplone ... Będzie jak znalazł.